Olivier Rieter
Historici hebben erop gewezen dat het teruggrijpen op schoonheid die stamt uit (of verwijst naar) het verleden, voortkomt uit een compensatiemechanisme. Men compenseert een realiteit die velen bedrukt, door een vlucht naar het vertrouwde, veilige en mooie verleden. Dat doet men bijvoorbeeld omdat men gevoelens van ontheemding ervaart in een jachtig bestaan zonder gemeenschapsgevoel, waarbij massaliteit en complexiteit alles overheersend zijn.
Het gaat bij dit zoeken naar compensatie om nostalgie. Nostalgie kent vele vormen en betekenissen en is an sich niet goed of slecht; het is een in de moderne wereld algemeen voorkomend complex van emoties, waarbij men mijmert over het mooie van vroeger dat nooit meer terug kan keren. Het opzoeken van locaties zoals ze getoond worden in dit boek, komt voort uit een behoefte om even een ‘temporal tourist’ (een term van de onderzoeker Massimo Leone) te zijn, om even in de fictie van een nostalgisch vroeger te kunnen verkeren. Gedurende een kort bezoek denkt men in een enclave van ‘verledenheid’ te kunnen ontsnappen aan een maatschappij die veel van mensen vergt.
Hier is de semiotiek van belang. De semiotiek is de tekenleer, waarbij alles uit de menselijke cultuur verwijst naar iets anders. Zo verwijst een kleurrijk wapenschild van een adellijke familie naar een standenmaatschappij en betekent een rood stoplicht: u moet nu volgens de conventionele verkeersregels stoppen. Voor meer over semiotiek zie: semiotisch-spinrag.
In 2018 ben ik gepromoveerd op onderzoek naar nostalgie in Noord-Brabant. Hier gaat het me echter om heel Nederland. Aan het einde van het tweede decennium van deze eeuw maakte ik een reis door Nederland langs locaties waar actief nostalgie in mensen wordt opgeroepen. Al de locaties die ik koos hebben minstens een ding gemeen, namelijk dat op een begrensde plek een bepaald verhaal dat verteld wordt, alles overheersend is, te weten: het verhaal van verleden. Ik heb willen blootleggen welke effecten van verledenheid er op dergelijke plaatsen zijn geschapen en tezamen naar een ‘vroeger’ verwijzen. Verledenheid vat ik op als een onspecifieke manier om met vroeger om te gaan die meer met fantasie te maken heeft dan met feitelijkheid. Het gaat me er niet om een dergelijke wijze van omgang met het vroegere in diskrediet te brengen. Ik wil vooral laten zien hoe onze tijd vol zit met speelse verwijzingen naar het verleden. Voor hen die er oog voor willen hebben.
Het is de bedoeling dat deze rubriek wordt aangevuld met inzendingen van anderen: maak foto's van een bepaalde enigszins afgegrensde locatie, waarin verledenheid wordt uitgedrukt. Schrijf er eventueel een tekst bij en mail deze met de foto's naar [email protected]
het-zuiderzeemuseum opbuuren bataviastad deventer
thorn kasteel-de-haar bourtange esonstad basiliek-van-oudenbosch
Orientalis dordrecht ellert-en-brammert middelburg veere
Historici hebben erop gewezen dat het teruggrijpen op schoonheid die stamt uit (of verwijst naar) het verleden, voortkomt uit een compensatiemechanisme. Men compenseert een realiteit die velen bedrukt, door een vlucht naar het vertrouwde, veilige en mooie verleden. Dat doet men bijvoorbeeld omdat men gevoelens van ontheemding ervaart in een jachtig bestaan zonder gemeenschapsgevoel, waarbij massaliteit en complexiteit alles overheersend zijn.
Het gaat bij dit zoeken naar compensatie om nostalgie. Nostalgie kent vele vormen en betekenissen en is an sich niet goed of slecht; het is een in de moderne wereld algemeen voorkomend complex van emoties, waarbij men mijmert over het mooie van vroeger dat nooit meer terug kan keren. Het opzoeken van locaties zoals ze getoond worden in dit boek, komt voort uit een behoefte om even een ‘temporal tourist’ (een term van de onderzoeker Massimo Leone) te zijn, om even in de fictie van een nostalgisch vroeger te kunnen verkeren. Gedurende een kort bezoek denkt men in een enclave van ‘verledenheid’ te kunnen ontsnappen aan een maatschappij die veel van mensen vergt.
Hier is de semiotiek van belang. De semiotiek is de tekenleer, waarbij alles uit de menselijke cultuur verwijst naar iets anders. Zo verwijst een kleurrijk wapenschild van een adellijke familie naar een standenmaatschappij en betekent een rood stoplicht: u moet nu volgens de conventionele verkeersregels stoppen. Voor meer over semiotiek zie: semiotisch-spinrag.
In 2018 ben ik gepromoveerd op onderzoek naar nostalgie in Noord-Brabant. Hier gaat het me echter om heel Nederland. Aan het einde van het tweede decennium van deze eeuw maakte ik een reis door Nederland langs locaties waar actief nostalgie in mensen wordt opgeroepen. Al de locaties die ik koos hebben minstens een ding gemeen, namelijk dat op een begrensde plek een bepaald verhaal dat verteld wordt, alles overheersend is, te weten: het verhaal van verleden. Ik heb willen blootleggen welke effecten van verledenheid er op dergelijke plaatsen zijn geschapen en tezamen naar een ‘vroeger’ verwijzen. Verledenheid vat ik op als een onspecifieke manier om met vroeger om te gaan die meer met fantasie te maken heeft dan met feitelijkheid. Het gaat me er niet om een dergelijke wijze van omgang met het vroegere in diskrediet te brengen. Ik wil vooral laten zien hoe onze tijd vol zit met speelse verwijzingen naar het verleden. Voor hen die er oog voor willen hebben.
Het is de bedoeling dat deze rubriek wordt aangevuld met inzendingen van anderen: maak foto's van een bepaalde enigszins afgegrensde locatie, waarin verledenheid wordt uitgedrukt. Schrijf er eventueel een tekst bij en mail deze met de foto's naar [email protected]
het-zuiderzeemuseum opbuuren bataviastad deventer
thorn kasteel-de-haar bourtange esonstad basiliek-van-oudenbosch
Orientalis dordrecht ellert-en-brammert middelburg veere