Illustratie uit de klokkenluider van de Notre Dame, Wikimedia Commons
Historische romans
Olivier Rieter
De eerste historische roman verscheen in de zeventiende eeuw, maar het genre maakte pas echt opgang twee eeuwen later. In de negentiende eeuw gold de Brit Walter Scott als een van de grondleggers van het genre. Zijn bekendste boek is Ivanhoe, over een ridder in de tijd van koning Richard Leeuwenhart van het Verenigd Koninkrijk. In het verhaal helpt Ivanhoe de uit gevangenschap teruggekeerde koning in zijn strijd met zijn broer Jan, die zijn positie heeft ingenomen. Het verhaal gaat onder meer over de Saksische en Normandische identiteiten binnen de geschiedenis van het eiland.
Scott vond navolging in de rest van Europa met auteurs als Victor Hugo (De klokkenluider van de Notre Dame), Hendrik Conscience (De leeuw van Vlaanderen) en Jacob van Lennep (De roos van Dekema)
De historicus Jerome de Groot onderscheidt vele subgenres die kunnen vallen onder de overkoepelende term van de historische roman: 'romance, detective, thriller, counterfactual, horror, literary, gothic, postmodern, epic, fantasy, mystery, western, children's books'. Wat al dergelijke historiserende verhalen verbindt is dat er een verleden in wordt gerepresenteerd. Het kan om min of meer historisch verantwoorde versies van het verleden gaan, maar ook om pure verzinsels (fantasy), ontregeling (postmodern) of om het bieden van een alternatief verloop van het verleden (counterfactual). Een bekend voorbeeld van alternative history vormen beschrijvingen van wat er gebeurd zou zijn, als de nazi's de Tweede Wereldoorlog zouden hebben gewonnen. (zoals in Fatherland van Robert Harris). Dergelijke what if vertellingen worden ook wel uchronie genoemd. Voor een voorbeeld van een op novelles gebaseerde uchronie op de streamingdienst Netflix, Bridgerton zie: netflix-en-verledenheid
Volgens De Groot is het fictionaliseren van het verleden in zekere zin eerlijker dan veel geschiedschrijving, juist omdat de verleden werkelijkheid onkenbaar/ontoegankelijk is. De Groot haalt de postmoderne historicus Keith Jenkins aan die stelt dat teksten geen cognitieve, empirische entiteiten zijn maar speculatieve vormen van verbeelding. In die zin is er volgens hem geen onderscheid tussen geschiedschrijving en geschiedfictie. Beide zijn vormen van verledenheid.
Er zijn ook boeken die oorspronkelijk geen historiserende fictie waren, omdat ze in het toenmalige heden speelden. Dergelijke boeken kunnen door latere historici gebruikt worden om meer te weten over de mentaliteit en de sfeer van het verleden. Het zijn dan tijdsdocumenten.
Bron
Jerome de Groot, The historical novel (New York 2010)
Historische romans
Olivier Rieter
De eerste historische roman verscheen in de zeventiende eeuw, maar het genre maakte pas echt opgang twee eeuwen later. In de negentiende eeuw gold de Brit Walter Scott als een van de grondleggers van het genre. Zijn bekendste boek is Ivanhoe, over een ridder in de tijd van koning Richard Leeuwenhart van het Verenigd Koninkrijk. In het verhaal helpt Ivanhoe de uit gevangenschap teruggekeerde koning in zijn strijd met zijn broer Jan, die zijn positie heeft ingenomen. Het verhaal gaat onder meer over de Saksische en Normandische identiteiten binnen de geschiedenis van het eiland.
Scott vond navolging in de rest van Europa met auteurs als Victor Hugo (De klokkenluider van de Notre Dame), Hendrik Conscience (De leeuw van Vlaanderen) en Jacob van Lennep (De roos van Dekema)
De historicus Jerome de Groot onderscheidt vele subgenres die kunnen vallen onder de overkoepelende term van de historische roman: 'romance, detective, thriller, counterfactual, horror, literary, gothic, postmodern, epic, fantasy, mystery, western, children's books'. Wat al dergelijke historiserende verhalen verbindt is dat er een verleden in wordt gerepresenteerd. Het kan om min of meer historisch verantwoorde versies van het verleden gaan, maar ook om pure verzinsels (fantasy), ontregeling (postmodern) of om het bieden van een alternatief verloop van het verleden (counterfactual). Een bekend voorbeeld van alternative history vormen beschrijvingen van wat er gebeurd zou zijn, als de nazi's de Tweede Wereldoorlog zouden hebben gewonnen. (zoals in Fatherland van Robert Harris). Dergelijke what if vertellingen worden ook wel uchronie genoemd. Voor een voorbeeld van een op novelles gebaseerde uchronie op de streamingdienst Netflix, Bridgerton zie: netflix-en-verledenheid
Volgens De Groot is het fictionaliseren van het verleden in zekere zin eerlijker dan veel geschiedschrijving, juist omdat de verleden werkelijkheid onkenbaar/ontoegankelijk is. De Groot haalt de postmoderne historicus Keith Jenkins aan die stelt dat teksten geen cognitieve, empirische entiteiten zijn maar speculatieve vormen van verbeelding. In die zin is er volgens hem geen onderscheid tussen geschiedschrijving en geschiedfictie. Beide zijn vormen van verledenheid.
Er zijn ook boeken die oorspronkelijk geen historiserende fictie waren, omdat ze in het toenmalige heden speelden. Dergelijke boeken kunnen door latere historici gebruikt worden om meer te weten over de mentaliteit en de sfeer van het verleden. Het zijn dan tijdsdocumenten.
Bron
Jerome de Groot, The historical novel (New York 2010)
Wikimedia Commons, Agaath. Er zijn straten vernoemd naar Van Lenneps De Roos van Dekema.