Poorten naar een andere wereld

Olivier Rieter
Foto: Maria Dekeling-Rieter

Hier zien we de binnenplaats van kasteel de Haar in het Utrechtse Haarzuilens. Dit slot fungeert onder meer als het decor van trouwpartijen of van samenkomsten van mensen die zich uitdossen in fantasy-kostuums. Het is een burcht zonder verdedigingsfunctie die in de negentiende eeuw werd opgetrokken op de fundamenten van een ouder kasteel. Architect was Pierre Cuypers, bekend van het Rijksmuseum en het Centraal Station in Amsterdam. Maar ook van vele kerken in neostijlen. 

Het kasteel is een sprookje over hoe mooi het verleden geweest zou zijn. Cuypers opent ermee de deur naar zijn visie op het verleden, eerder dan naar het verleden zelf. In de negentiende eeuw was de historiserende bouw (bekend ook uit de scheppingen van de architecten Augustus Pugin en Viollet Le Duc) een veelvoorkomend fenomeen, juist om zich af te zetten tegen een cultuur van industrialisering, versnelling en stroomlijn.

Veel mensen beschouwen iets dat oud oogt en visueel bekoorlijk is, als waarachtig. Dat is een klassieke denkfout: niet alles wat oud oogt, is ook heel oud. Zo zijn de parlementsgebouwen van het Verenigd Koninkrijk en Hongarije, veel minder oud dan ze ogen. Kasteel de Haar moet vooral gezien worden als een negentiende-eeuwse omgang met het (eerdere) verleden, een omgang die we nu historisch kunnen beschouwen.
​
De (stal)deuren op deze foto representeren voor mij mogelijke werelden, geschapen op basis van kennis van en verbeelding over ‘vroeger’. In het werk van de (redelijk foute, want indoctrinerende) kinderboekenschrijver C.S. Lewis worden ook deuren (en kasten) naar andere werelden geopend. In een van de Narnia-boeken is sprake van een soort tussenwereld, vanwaar men in ontelbaar vele andere werelden terecht kan komen. Deze foto kan men ook zo beschouwen. De binnenplaats biedt toegang tot eindeloos veel interpretaties van het verleden.  

Zie voor meer over kasteel de Haar: kasteel-de-haar
en het-kasteel-als-erfgoed
​Deze foto is gemaakt tijdens een nostalgische reis door Nederland. Voor meer locaties zie: een-nostalgische-reis-door-nederland