Feestwinkel

Wie deze foto ziet, belandt in een andere wereld, een andere tijd. De maskers en andere feestartikelen stammen van rond 1900.  Je voelt je terechtkomen in een stripverhaal (het masker op de onderste plank is trouwens niet van Kuifje) of in het decor van een film voor een jeugdig publiek. Je herkent de situatie, maar de objecten stammen toch uit een periode die we niet meer kunnen ervaren. Het enige wat mogelijk is om de ervaring van vroeger te benaderen. Zoals op deze locatie in het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen.
De foto roept vragen op over wat de functie van een historische enscenering is of zou moeten zijn.  Is het verleden er ook om mensen in het heden te plezieren? De historica Getrude Himmelfarb bekritiseerde collega’s die het verleden vooral zouden gebruiken voor het eigen plezier. Deze opstelling in het Zuiderzeemuseum kan als een hyperbool worden gezien van wat sommige (publieks)historici volgens Himmelfarb met het verleden doen.

De visie van Himmelfarb is deels terug te voeren op een oude discussie, namelijk of de historische feiten het verhaal van de historicus dicteren, of dat, andersom, de historicus betekenis en coherentie aanbrengt in de chaos die het verleden is. Het is een fundamentele kwestie. Iedere historicus zet het verleden naar de eigen hand, maar tegelijkertijd zal bijna geen historicus het bestaan van feiten ontkennen. Himmelfarb ziet speelse historici die met hun tengels een greep doen uit de snoeptrommel van het verleden, als een soort kinderen die straf verdienen. Dat is tot op zekere hoogte te volgen: sommige onderwerpen lenen zich niet en nooit voor een speelse aanpak: van hongersnood tot holocaust. Maar andere onderwerpen zouden misschien wel baat kunnen hebben bij een speelse bendadering, omdat ermee een enthousiasme wordt overgedragen dat in traditionele geschiedschrijving meestal niet zit.
​
De kwestie heeft ook te maken met het onderscheid tussen geschiedenis en erfgoed: de eerste zou volgens velen vooral voortkomen uit respect voor het verleden, terwijl het bij erfgoed om het nut van het verleden in het heden gaat. Critici van erfgoed weten niet altijd duidelijk te maken waarom het verleden soms niet ook nuttig of zelfs prettig zou kunnen zijn.

---