Monumentenstad Middelburg
Olivier Rieter
Foto's: Maria Dekeling
Middelburg werd zwaar getroffen in de Tweede Wereldoorlog. Nadat de Duitsers waren verslagen werd begonnen aan een uitgebreide restauratie waarbij de Zeeuwse hoofdstad in zijn oude luister werd hersteld. Deskundigen op het gebied van restauratie zijn over het algemeen vol lof over hoe men de herbouw heeft aangepakt.
Monumentale panden zijn vaak eerder ‘echt’ historisch dan historiserend; ze stammen uit het werkelijke verleden, eerder dan dat ze ernaar verwijzen maar uit het heden stammen en gericht zijn op een bepaald effect. Historische panden hadden oorspronkelijk geen historiserende functie omdat ze toen ze gebouwd werden niet verwezen naar het verleden, maar naar het toenmalige heden. In Middelburg zien we een interessante vermening van historie en historisering, door het proces van restauratie en het op elkaar afstemmen van echte geschiedenis en de simulatie ervan.
Wat me naast de monumentendichtheid opviel in Middelburg, was de zorg die er aan historiserende deuren was besteed. Deuren gelden veelal als markeringen van verledenheid. Een dergelijk effect wordt opgeroepen door omlijstingen, versierselen, belettering, kleurgebruik en het aanbrengen van kloppers en trekbellen. Deuren en poorten bestaan om een locatie af grenzen van de omgeving.
Afgrenzing is een belangrijk aspect van verledenheid; in een afgegrensde omgeving heeft men meer invloed over de totaalbeleving; het is er mogelijk om een verhaal (in dit geval een verhaal over het verleden) dominant te laten zijn, terwijl in de maatschappij als geheel de hoeveelheid communicatieve prikkels onbeperkt is en alle contexten door elkaar lopen.
Historiserende effecten
Niet alleen de Middelburgse deuren hebben een historiserend effect. Zoals ik in het hele boek laat zien, kunnen tal van zaken in de publieke ruimte bijdragen aan historisering. Hiervan zijn twee varianten: door de overheid geplaatste of ondersteunde elementen (lantaarnpalen, stoeppaaltjes met een gemeentelijk archaïsch logo, vlaggen) en door privépersonen en bedrijven bewerkstelligde effecten (decoraties aan deuren, uithangborden). Voor plaatsen met veel monumenten is er sprake van een mengvorm tussen de twee varianten, omdat privépersonen verplicht zijn om officiële monumenten in een bepaalde staat te houden.
In Middelburg zien we een mengvorm van historie en historisering, zoals in veel locaties van verledenheid. De aanwezige monumenten worden gecombineerd met verledenheid, waardoor ze in een nieuwe context zijn terechtgekomen en er van de echte historie ook een historiserende werking uitgaat. Door het gegeven dat veel van wat te zien is in Middelburg gerestaureerd is, is er sprake van historisering omdat er keuzes gemaakt zijn aangaande wat werd herbouwd en hoe.
Meestal werd er gekozen om de mooie, historisch ogende stukken te herstellen, de lelijke liet men liever buiten beschouwing. Zo ontstond er iets als sprookje met vooral hoogtepunten van (een idee over) het verleden.
Ook in Zeeland: Veere
Olivier Rieter
Foto's: Maria Dekeling
Middelburg werd zwaar getroffen in de Tweede Wereldoorlog. Nadat de Duitsers waren verslagen werd begonnen aan een uitgebreide restauratie waarbij de Zeeuwse hoofdstad in zijn oude luister werd hersteld. Deskundigen op het gebied van restauratie zijn over het algemeen vol lof over hoe men de herbouw heeft aangepakt.
Monumentale panden zijn vaak eerder ‘echt’ historisch dan historiserend; ze stammen uit het werkelijke verleden, eerder dan dat ze ernaar verwijzen maar uit het heden stammen en gericht zijn op een bepaald effect. Historische panden hadden oorspronkelijk geen historiserende functie omdat ze toen ze gebouwd werden niet verwezen naar het verleden, maar naar het toenmalige heden. In Middelburg zien we een interessante vermening van historie en historisering, door het proces van restauratie en het op elkaar afstemmen van echte geschiedenis en de simulatie ervan.
Wat me naast de monumentendichtheid opviel in Middelburg, was de zorg die er aan historiserende deuren was besteed. Deuren gelden veelal als markeringen van verledenheid. Een dergelijk effect wordt opgeroepen door omlijstingen, versierselen, belettering, kleurgebruik en het aanbrengen van kloppers en trekbellen. Deuren en poorten bestaan om een locatie af grenzen van de omgeving.
Afgrenzing is een belangrijk aspect van verledenheid; in een afgegrensde omgeving heeft men meer invloed over de totaalbeleving; het is er mogelijk om een verhaal (in dit geval een verhaal over het verleden) dominant te laten zijn, terwijl in de maatschappij als geheel de hoeveelheid communicatieve prikkels onbeperkt is en alle contexten door elkaar lopen.
Historiserende effecten
Niet alleen de Middelburgse deuren hebben een historiserend effect. Zoals ik in het hele boek laat zien, kunnen tal van zaken in de publieke ruimte bijdragen aan historisering. Hiervan zijn twee varianten: door de overheid geplaatste of ondersteunde elementen (lantaarnpalen, stoeppaaltjes met een gemeentelijk archaïsch logo, vlaggen) en door privépersonen en bedrijven bewerkstelligde effecten (decoraties aan deuren, uithangborden). Voor plaatsen met veel monumenten is er sprake van een mengvorm tussen de twee varianten, omdat privépersonen verplicht zijn om officiële monumenten in een bepaalde staat te houden.
In Middelburg zien we een mengvorm van historie en historisering, zoals in veel locaties van verledenheid. De aanwezige monumenten worden gecombineerd met verledenheid, waardoor ze in een nieuwe context zijn terechtgekomen en er van de echte historie ook een historiserende werking uitgaat. Door het gegeven dat veel van wat te zien is in Middelburg gerestaureerd is, is er sprake van historisering omdat er keuzes gemaakt zijn aangaande wat werd herbouwd en hoe.
Meestal werd er gekozen om de mooie, historisch ogende stukken te herstellen, de lelijke liet men liever buiten beschouwing. Zo ontstond er iets als sprookje met vooral hoogtepunten van (een idee over) het verleden.
Ook in Zeeland: Veere
