​Een korte definitie van nostalgie is: het idealiseren van het verleden. Men compenseert een onvolkomen heden door te vluchten naar een mooie versie van dit verleden. ‘Vroeger’ wordt dan gezien als een periode waarin alles esthetischer zou zijn geweest en men nog zou hebben gehecht aan tradities en normen en waarden. Dit beeld van het verleden is vertekend. Men zou de nostalgische blik op vroeger kunnen vergelijken met het kijken in een vervormende spiegel op de kermis: wat wordt gezien heeft als basis wel de historische werkelijkheid, maar er is iets anders van gemaakt dat bekoort en betovert. Met de historische werkelijkheid heeft nostalgie dus niet per se te maken, eerder met de historische onwerkelijkheid. Nostalgische mensen zijn escapistisch in tijden van ervaren toegenomen jachtigheid en massacommunicatie. Nostalgie is een verschijnsel dat in een bepaalde vorm al bestond in de Oudheid, denk aan het heimwee van Odysseus, maar het fenomeen is vanaf de negentiende eeuw veel complexer geworden. Bijna ieder mens hanteert een andere definitie van nostalgie. Zo is er een Babylonische spraakverwarring ontstaan.

​ De een beschouwt nostalgie bijvoorbeeld als kinderlijk of conservatief, terwijl de ander een gouden tijdperk voor zich ziet of erbij denkt aan een Fundgrube voor vele vormen van schoonheid. Dit boek sluit vooral aan bij de laatste visie. Het gaat me hier dus om slechts een van de vele vormen van nostalgie. Het verleden functioneert in het heden voor veel mensen als een reservoir van esthetiek, waaruit men naar hartenlust kan putten. De een zwijmelt bij Tiffany lampen, de ander bij heraldische wapenschilden, de een is fan van zwartwit Hollywoodfilms uit de periode van de silver screen, de ander valt voor de bekoring van de kermis met zijn bonte schilderingen en vrolijke klanken. Wat me hier voor ogen staat is om deze fascinatie voor een (vermeend) mooier vroeger te tonen als een mozaïek waarin stukjes schoonheid zijn samengevoegd. 4 De behoefte om het verleden als schatkamer te zien, zegt veel over onze tijd, die wel als posthistorisch wordt omschreven. Met name door de opkomst van het internet lijken we een lineaire visie op het verstrijken van de tijd achter ons te hebben gelaten; het is tegenwoordig mogelijk om onmiddellijk elk mogelijk stukje van het verleden op te roepen en te vergelijken. Het gaat niet meer om het zien van het verleden in termen van ‘ervoor en erna’, maar om het naast elkaar plaatsen van stukjes verleden. Zo is iets ontstaan wat men een ‘ernaast’-cultuur zou kunnen noemen. Met historisch besef heeft dat niet per se meer te maken, wel met historische fascinatie, met een esthetisch spel met het verleden